Eşin Ailesine Karşı Saygısızlık Nedeniyle Boşanma

Evlilik yalnızca eşler arasındaki hukuki ve duygusal ilişkiyi değil, tarafların aileleriyle kurdukları ilişkileri de etkileyen bir birlikteliktir. Bu nedenle eşlerden birinin diğer eşin ailesine karşı sürekli olarak hakaret etmesi, aşağılayıcı davranışlarda bulunması, aile bireylerini küçük düşürmesi veya aile ilişkilerini evlilik birliğini sarsacak ölçüde bozması, boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Ancak eşin ailesine karşı saygısızlık nedeniyle boşanma konusunda önemli bir ayrım yapılmalıdır. Eşin ailesine karşı hoşnutsuzluk duymak, aile bireyleriyle her zaman görüşmek istememek veya tek başına bir tartışma yaşanması doğrudan boşanma kararı verilmesini gerektirmez. Davranışın evlilik birliğini ne ölçüde etkilediği, süreklilik gösterip göstermediği, hakaret veya aşağılama içerip içermediği ve ortak hayatı çekilmez hâle getirip getirmediği somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi uyarınca evlilik birliği, ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yargıtay uygulamasında da bu hüküm kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığı somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmektedir.

Eşin Ailesine Karşı Saygısızlık Boşanma Sebebi Midir?

Eşin ailesine karşı saygısızlık, olayın niteliğine göre boşanma sebebi olabilir. Bunun için saygısız davranışın yalnızca eşin ailesini rahatsız etmesi değil, eşler arasındaki evlilik birliğini de ciddi biçimde etkilemesi gerekir.

Örneğin eşin ailesine yönelik sürekli hakaret edilmesi, aşağılayıcı ifadeler kullanılması, aile bireylerinin küçük düşürülmesi, kayınvalide veya kayınpedere yönelik ağır davranışlarda bulunulması ya da eşin ailesiyle ilişkilerinin tamamen koparılmasına yönelik sürekli baskı uygulanması, somut olayın özelliklerine göre kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir.

Burada hâkimin değerlendireceği temel mesele, “Eşin ailesi bu davranıştan rahatsız oldu mu?” sorusundan daha geniştir. Asıl değerlendirme, söz konusu davranışların eşler arasındaki güven, saygı ve dayanışmayı ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve ortak hayatın sürdürülmesini eş açısından çekilmez hâle getirip getirmediği üzerinden yapılır.

Eşin Ailesine Hakaret Etmek Boşanma Sebebi Olur mu?

Eşin ailesine hakaret edilmesi, boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilecek davranışlardan biridir. Özellikle hakaretin sürekli hâle gelmesi, aile bireylerinin aşağılanması veya bu davranışların eşler arasındaki ilişkiyi ciddi biçimde bozması hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ileri sürülebilir.

Örneğin eşin kayınvalidesine veya kayınpederine ağır hakaretlerde bulunması, eşinin ailesini küçümseyen ve aşağılayan ifadeleri sürekli olarak kullanması ya da eşini ailesi üzerinden küçük düşürmesi, somut olayın özelliklerine göre boşanma davasında kusur olarak değerlendirilebilir.

Ancak hakaretin kime yöneldiği de önemlidir. Bazı durumlarda eşin ailesine yönelik söz veya davranış, aynı zamanda eşin şahsına yönelik onur kırıcı bir davranış niteliği taşıyabilir. Davranışın ağırlığına göre TMK m. 162 kapsamında “ağır derecede onur kırıcı davranış” iddiasının değerlendirilmesi de gündeme gelebilir. TMK m. 162, eşlerden birinin diğerine karşı ağır derecede onur kırıcı davranışta bulunmasını özel boşanma sebepleri arasında düzenlemektedir.

Bu nedenle dava dilekçesinde olayların yalnızca “saygısızlık” şeklinde genel ifadelerle anlatılması yerine, hangi tarihte, nerede, kime karşı, hangi söz veya davranışın gerçekleştiğinin ve bunun evlilik birliğine nasıl yansıdığının somutlaştırılması önemlidir.

Eşin Ailesiyle Görüşmemek Boşanma Sebebi midir?

Eşin ailesiyle görüşmek istememek tek başına her durumda boşanma sebebi olarak kabul edilemez. Kişinin eşinin ailesiyle sosyal ilişki kurmak istememesi, aile bireyleriyle arasındaki anlaşmazlıklar veya belirli bir süre görüşmemesi olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte eşin ailesiyle ilişkilerin tamamen kesilmesine yönelik sistematik davranışlar, eşin ailesine yönelik ağır hakaretler veya eş üzerinde ailesinden uzaklaşması yönünde sürekli baskı kurulması, evlilik birliğinin genel yapısı içerisinde kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir.

Özellikle eşin ailesiyle görüşmesinin engellenmesi, aile bireylerinin sürekli aşağılanması ve bu davranışların eşler arasında ciddi çatışmaya dönüşmesi hâlinde, olayların bütünü TMK m. 166 kapsamında değerlendirilebilir. Burada önemli olan, eşin ailesiyle görüşüp görüşmemekten ziyade bu davranışın evlilik ilişkisine etkisidir.

Yargıtay Uygulamasında Eşin Ailesine Karşı Saygısızlık

Yargıtay uygulamasında boşanma davalarında eşlerin birbirlerinin aileleriyle ilişkileri de kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilmektedir. Ancak her olayın sonucu aynı değildir. Mahkeme, olayların niteliğini, tarafların karşılıklı davranışlarını ve evlilik birliğinin genel durumunu birlikte değerlendirir.

Uygulamada eşin ailesine yönelik aşağılayıcı veya küçük düşürücü ifadeler kullanılması, kayın hısımlarına ağır hakaret edilmesi, aile bireylerine yönelik kabul edilemeyecek davranışlarda bulunulması ve eşin ailesiyle ilişkilerinin evlilik birliğini ciddi şekilde etkileyecek biçimde bozulması gibi olaylar kusur değerlendirmesine konu olabilmektedir.

Bu noktada önemli olan, yalnızca bir olayın varlığını değil, davranışın evlilik birliği üzerindeki somut etkisini ortaya koyabilmektir. Nitekim TMK m. 166 kapsamındaki değerlendirmede hâkime somut olayın özelliklerine göre geniş bir takdir alanı bırakılmaktadır.

Eşin Ailesine Saygısızlık Nedeniyle Boşanma Davasında Hangi Davranışlar Önemlidir?

Boşanma davasında her davranışın aynı ağırlıkta değerlendirilmesi söz konusu değildir. Hakaret, aşağılama, tehdit veya fiziksel saldırı gibi ağır davranışlar ile aile bireyleriyle yaşanan sıradan anlaşmazlıkların hukuki sonuçları aynı olmayabilir.

Özellikle aşağıdaki davranışlar somut olayın özelliklerine göre boşanma davasında önem taşıyabilir:

• Eşin ailesine veya aile bireylerine ağır hakaretlerde bulunmak,
• Kayınvalide veya kayınpedere yönelik aşağılayıcı sözler kullanmak,
• Eşin ailesini sürekli küçük düşürmek veya aşağılamak,
• Eşin ailesiyle görüşmesini sistematik şekilde engellemeye çalışmak,
• Aile bireylerine yönelik tehdit veya fiziksel şiddet uygulamak,
• Eşini ailesi üzerinden aşağılamak veya onurunu zedelemek,
• Eşin ailesinin ortak konuta gelmesini sürekli ve ağır biçimde engellemek,
• Eşin ailesiyle ilişkiler nedeniyle sürekli kavga ve çatışma yaratmak.

Bu davranışların boşanma sebebi oluşturup oluşturmayacağı, olayların bütünlüğü içerisinde değerlendirilir. Özellikle karşılıklı hakaret, karşılıklı aile müdahalesi veya diğer eşin de benzer kusurlu davranışlarının bulunması hâlinde tarafların kusur durumları ayrıca ele alınmalıdır.

Eşin Ailesine Karşı Saygısızlık Boşanma Davasında Nasıl İspatlanır?

Boşanma davalarında iddia edilen kusurlu davranışların mümkün olduğunca hukuka uygun delillerle ortaya konulması gerekir. Eşin ailesine karşı hakaret veya aşağılayıcı davranışların ispatında olayın niteliğine göre tanık anlatımları, yazılı mesajlar, sosyal medya paylaşımları ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller önem taşıyabilir.

Ancak her delilin kullanılabilir olduğu düşünülmemelidir. Özellikle ses veya görüntü kayıtlarının elde edilme yöntemi, kişilerin özel hayatına ilişkin veriler ve iletişimin gizliliği bakımından hukuki sınırlar bulunmaktadır. Bu nedenle boşanma davasında kullanılacak delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi gerekir; hukuka aykırı yollarla elde edilen kayıtların kullanılması ayrıca hukuki ve cezai sorunlara yol açabilir.

Dava hazırlığında yalnızca “ailesine saygısızlık yaptı” şeklindeki genel bir anlatım yerine olayların tarih, yer, kişi, söz ve davranış bakımından mümkün olduğunca somutlaştırılması daha sağlıklı olacaktır.

Eşin Ailesine Saygısızlık Boşanma Davasında Kusur Nasıl Belirlenir?

Boşanma davalarında kusur, yalnızca bir tarafın ailesine karşı davranışları üzerinden belirlenmez. Hâkim, evlilik süresince tarafların birbirlerine ve evlilik birliğine karşı gerçekleştirdiği tüm davranışları birlikte değerlendirir.

Örneğin bir eşin kayınvalidesine hakaret ettiği iddia edilirken diğer eşin de eşine karşı şiddet uyguladığı veya ağır hakaretlerde bulunduğu ispatlanırsa, tarafların kusur durumları bütün olaylar dikkate alınarak belirlenir.

Kusur tespiti; boşanmanın yanı sıra maddi ve manevi tazminat, nafaka ve bazı diğer talepler bakımından da önem taşıyabilir. Bu nedenle boşanma davasında yalnızca boşanma kararının alınmasına değil, kusurun nasıl ortaya konulacağına da dikkat edilmelidir.

Eşin Ailesine Saygısızlık Nedeniyle Boşanma Davasında Hangi Talepler İleri Sürülebilir?

Eşin ailesine karşı gerçekleştirilen kusurlu davranışlar nedeniyle boşanma davası açılması hâlinde, somut olayın şartlarına göre boşanmanın yanında farklı hukuki talepler de gündeme gelebilir.

Bunların başlıcaları şunlardır:

• Tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası,
• Maddi ve manevi tazminat,
• Çocuğun velayeti ve kişisel ilişki düzenlemesi,
• Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan haklar.

Bu taleplerin tamamının her boşanma davasında otomatik olarak kabul edileceği düşünülmemelidir. Özellikle tazminat ve yoksulluk nafakası bakımından kanunda aranan şartların oluşması gerekir. Velayet konusunda ise esas alınan temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Eşin Ailesine Saygısızlık Nedeniyle Boşanma Davasında Tazminat Alınabilir mi?

Eşin ailesine yönelik saygısız davranışların boşanma davasında kusur olarak kabul edilmesi, bazı durumlarda maddi ve manevi tazminat taleplerinin değerlendirilmesine etki edebilir.

Ancak tazminat alınabilmesi için yalnızca “eşimin ailesine saygısızlık edildi” şeklinde bir iddianın bulunması yeterli değildir. Boşanmaya neden olan olaylardaki kusur durumu, tarafların mevcut ve beklenen menfaatleri, kişilik haklarına yönelik saldırının niteliği ve diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilir.

Özellikle eşin ailesine yönelik davranış aynı zamanda doğrudan diğer eşin kişilik haklarına ağır bir saldırı niteliğindeyse manevi tazminat bakımından ayrıca değerlendirme yapılması mümkündür.

Eşin Ailesine Saygısızlık Nedeniyle Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Eşin ailesine karşı saygısızlık nedeniyle açılan boşanma davasının ne kadar süreceğine ilişkin kesin bir süre vermek mümkün değildir. Dava süresi; mahkemenin iş yükü, tarafların iddiaları, tanık sayısı, toplanacak deliller, bilirkişi incelemeleri, tebligat süreçleri ve kanun yollarına başvurulup başvurulmadığı gibi birçok faktöre bağlıdır.

Özellikle çekişmeli boşanma davalarında tanıkların dinlenmesi, delillerin toplanması ve tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları nedeniyle süreç uzayabilir.

Eşin Ailesine Saygısızlık Nedeniyle Boşanma Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti

Boşanma davasında ortaya çıkacak masraflar; başvuru harçları, gider avansları, tebligat giderleri, tanık ve bilirkişi giderleri ile dosyada yapılacak diğer işlemlere göre değişebilir.

Avukatlık ücreti ise davanın kapsamına, taleplerin niteliğine ve yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre değerlendirilmelidir. Avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılan ücret, yasal asgari ücretin altında olmamak kaydıyla somut hukuki hizmetin kapsamına göre belirlenebilir.

Eşin Ailesine Karşı Saygısızlık Nedeniyle Boşanma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular