Boşanmada Erkeğin Hakları Nelerdir?

Boşanmada Erkeğin Hakları Nelerdir? Nafaka, Velayet, Mal Paylaşımı ve Tazminat

Boşanma sürecinde erkeklerin hangi haklara sahip olduğu, özellikle nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminat bakımından en çok merak edilen hukuki konular arasında yer almaktadır. Kamuoyunda zaman zaman erkeğin nafaka talep edemeyeceği, çocuğun velayetinin yalnızca anneye bırakılacağı veya boşanma sonrasında mal paylaşımında erkeğin herhangi bir hak elde edemeyeceği yönünde yanlış kanaatlere rastlanmaktadır. Oysa boşanma hukukunda hakların belirlenmesinde temel ölçüt cinsiyet değil; somut olayın özellikleri, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusur durumu, çocuğun üstün yararı ve kanunda öngörülen şartlardır.

Bu nedenle boşanmada erkeğin hakları, yalnızca boşanma kararının verilmesiyle sınırlı olmayan, dava sürecinden başlayarak boşanma sonrasında da gündeme gelebilen geniş bir hukuki alanı kapsamaktadır.

Erkeğin somut olayın şartlarına göre gündeme getirebileceği başlıca haklar arasında yoksulluk nafakası, tedbir nafakası, çocuk için iştirak nafakası, mal paylaşımı, maddi ve manevi tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki kurulması, aile konutu şerhi ve ortak konutun tahsisi bulunmaktadır.

Boşanmada Erkeğin Hakları Nelerdir?

Boşanma davasında erkek de diğer eş gibi kanunun kendisine tanıdığı hakları ileri sürebilir. Ancak her hakkın kullanılabilmesi için farklı hukuki şartların gerçekleşmesi gerekir.

Somut olayın özelliklerine göre boşanmada erkeğin gündeme getirebileceği başlıca haklar şunlardır:

• Nafaka talep etme hakkı,
• Çocuk için nafaka talep etme hakkı,
• Mal paylaşımından doğan alacakları isteme hakkı,
• Maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı,
• Çocuğun velayetini talep etme hakkı,
• Çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı,
• Aile konutu şerhi konulmasını isteme hakkı,
• Şartları oluştuğunda ortak konutun kendisine tahsis edilmesini isteme hakkı.

Burada önemli olan nokta, bu hakların otomatik olarak doğmadığıdır. Her bir hak bakımından kanunun aradığı koşulların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Boşanmada Erkek Nafaka Alabilir mi?

Evet. Boşanmada erkek nafaka alabilir.

Nafaka hakkının yalnızca kadınlara özgü olduğu yönündeki düşünce hukuken doğru değildir. Türk Medeni Kanunu’nda nafaka bakımından esas alınan temel kriterler tarafların cinsiyeti değil, kanunda belirtilen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğidir.

Somut olayın niteliğine göre erkek; tedbir nafakası, yoksulluk nafakası veya çocuğun velayetinin kendisine verilmesi hâlinde çocuk lehine iştirak nafakası talep edebilir.

Boşanmada Erkeğin Yoksulluk Nafakası Hakkı

Boşanma sonrasında ekonomik olarak ciddi bir gelir kaybına uğrayacak olan erkek, kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde yoksulluk nafakası talep edebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi bakımından temel değerlendirme, boşanma nedeniyle kişinin yoksulluğa düşüp düşmeyeceği ve kusur durumudur. Nafaka isteyen eşin, boşanmada karşı taraftan daha ağır kusurlu olmaması gerekir.

Dolayısıyla yalnızca erkeğin çalışıyor olması veya erkek olması, tek başına yoksulluk nafakası talebinin hukuken imkânsız olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını ve boşanmaya ilişkin kusur durumunu somut olay üzerinden değerlendirir.

Avukat Gözüyle: Erkek Nafaka Talebinde Nelere Dikkat Etmeli?

Uygulamada nafaka taleplerinde en önemli konulardan biri, tarafların gerçek ekonomik durumunun ortaya konulmasıdır. Gelir, düzenli giderler, taşınır ve taşınmaz malvarlığı, sosyal ve ekonomik yaşam koşulları ile boşanmanın kişinin mevcut yaşam standardına etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle erkek açısından “Ben erkeğim, nafaka alamam” şeklinde hareket etmek yerine, nafaka şartlarının kendi somut olayında oluşup oluşmadığının hukuken incelenmesi gerekir.

Boşanmada Erkeğin Tedbir Nafakası Hakkı

Boşanma davası devam ederken tarafların ekonomik ve sosyal açıdan korunması amacıyla geçici hukuki önlemler gündeme gelebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca hâkim, boşanma veya ayrılık davası süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması konusunda gerekli geçici önlemleri alabilir.

Dolayısıyla erkek de somut olayın şartlarına göre tedbir nafakası talebinde bulunabilir. Özellikle boşanma davasının uzun sürmesi nedeniyle taraflardan birinin ekonomik olarak ciddi şekilde zor durumda kalması hâlinde, dava sürecindeki geçici hukuki korumaların önemi artmaktadır.

Boşanmada Erkeğin Çocuğu İçin Nafaka Hakkı

Çocuğun velayeti babaya verilmişse, çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin yalnızca babanın üzerinde bırakılması söz konusu değildir.

Velayet kendisine bırakılmayan eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ekonomik gücü oranında katılmakla yükümlüdür. Bu kapsamda baba, şartları oluştuğunda çocuk için iştirak nafakası talep edebilir.

Burada nafakanın babanın şahsi geliri olarak değerlendirilmemesi gerekir. İştirak nafakasının temel amacı çocuğun bakım, eğitim ve diğer zorunlu giderlerine katkı sağlanmasıdır.

Boşanmada Erkek Çocuğu İçin İştirak Nafakası Alabilir mi?

Evet. Velayet babaya bırakılmışsa ve diğer eşin ekonomik gücü bulunuyorsa, çocuğun giderlerine katkı amacıyla iştirak nafakasına hükmedilmesi mümkündür.

Bu noktada mahkeme, çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın ekonomik durumlarını birlikte değerlendirir.

Boşanmada Erkeğin Mal Paylaşımı Hakkı

Boşanma davasının en önemli ekonomik sonuçlarından biri de mal rejiminin tasfiyesidir.

Evlilik sırasında edinilen malların boşanma sonrasında nasıl paylaşılacağı, evlilikte hangi mal rejiminin geçerli olduğuna ve malların hangi tarihte ve hangi kaynaklarla edinildiğine göre değerlendirilir.

Bu nedenle “Mal erkeğin üzerine kayıtlıysa tamamı erkekte kalır” veya “Boşanmada bütün mallar yarı yarıya bölünür” şeklindeki genellemeler her olay bakımından doğru değildir. Mal paylaşımında öncelikle malların kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı olduğu belirlenmelidir.

Boşanmada Erkeğin Kişisel Malları Paylaşılır mı?

Kişisel mallar, kural olarak mal rejiminin tasfiyesinde edinilmiş mallar gibi paylaşım hesabına dahil edilmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesi kapsamında kişisel mal niteliğinde değerlendirilebilecek malvarlığı değerleri arasında kişinin yalnızca kişisel kullanımına yarayan eşyalar, mal rejiminin başlangıcında sahip olduğu mallar ile miras veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen bazı malvarlığı değerleri bulunmaktadır.

Ancak bir malın kişisel mal olduğu iddiasının somut olayda ispatlanması önemlidir. Özellikle evlilik süresince edinilen mallar bakımından malın hangi kaynakla satın alındığı, bedelinin nasıl ödendiği ve kişisel malın yerine geçen bir değer bulunup bulunmadığı gibi hususlar incelenebilir.

Boşanmada Erkeğin Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı

Mal rejiminin tasfiyesi sırasında yalnızca malların kimin adına kayıtlı olduğu incelenmez. Somut olayın özelliklerine göre;

• Katılma alacağı,
• Değer artış payı alacağı,
• Katkı payı alacağı,
• Denkleştirme talepleri

gibi farklı hukuki talepler gündeme gelebilir. Bu nedenle boşanma sürecinde taşınmaz, araç, şirket hissesi, banka hesabı veya diğer malvarlığı değerleri bulunan erkek açısından yalnızca tapu kaydına bakılarak sonuca ulaşılması doğru değildir.

Boşanmada Erkeğin Maddi Tazminat Hakkı

Boşanmada erkek de şartları oluştuğu takdirde maddi tazminat talep edebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesi kapsamında maddi tazminat bakımından, boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatlerin zedelenmesi ve kişinin kusursuz ya da diğer eşe göre daha az kusurlu olması önem taşır. Buradaki amaç, boşanmanın kişinin ekonomik geleceği üzerindeki belirli kayıplarının hukuki çerçevede giderilmesidir.

Boşanmada Erkeğin Maddi Tazminat Alması İçin Hangi Şartlar Aranır?

Somut olay bakımından genel olarak şu hususlar değerlendirilir:

• Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen bir menfaatin zedelenmesi,
• Tazminat talep eden erkeğin kusursuz veya diğer eşe göre daha az kusurlu olması,
• Diğer eşin boşanmaya sebep olan olaylarda kusurunun bulunması.

Ancak her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, tazminat hakkı yalnızca bu kriterlerin soyut şekilde sıralanmasıyla belirlenemez.

Boşanmada Erkeğin Manevi Tazminat Hakkı

Boşanmaya neden olan olaylar erkeğin kişilik haklarına yönelik ağır bir saldırı oluşturuyorsa, şartları oluşması hâlinde manevi tazminat talep edilmesi mümkündür.

Türk Medeni Kanunu’nun 174/2. maddesinde, boşanmaya neden olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafın kusurlu diğer eşten uygun miktarda manevi tazminat isteyebilmesine imkân tanınmaktadır.

Aldatma, ağır hakaret, kişilik haklarına yönelik saldırılar veya ciddi şekilde itibar ve kişilik değerlerini hedef alan davranışlar, somut olayın şartlarına göre manevi tazminat bakımından değerlendirme konusu olabilir. Burada önemli olan yalnızca evlilik içerisinde bir anlaşmazlık yaşanmış olması değildir. Davranışın kişilik hakkına yönelik hukuken korunması gereken bir saldırı niteliğinde olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Boşanmada Erkeğin Velayet Hakkı

Boşanma davasında erkek, müşterek çocuğun velayetinin kendisine verilmesini talep edebilir.

Ancak velayet konusunda belirleyici olan anne veya babanın cinsiyeti değildir. Temel değerlendirme çocuğun üstün yararıdır.

Mahkeme; çocuğun yaşı, eğitimi, sağlık durumu, yaşam koşulları, kardeşleriyle ilişkisi, ebeveynleriyle kurduğu ilişki ve somut olayın diğer özelliklerini değerlendirerek karar verir. Gerektiğinde uzman görüşlerinden de yararlanılabilir.

Baba Velayeti Almak İçin Ne Yapmalı?

Velayet talebinde bulunan erkeğin yalnızca “çocuğumu istiyorum” demesi yeterli olmayabilir.

Mahkemenin değerlendirmesine esas olacak somut koşulların ortaya konulması gerekir. Çocuğun günlük bakımının nasıl sağlanacağı, eğitim düzeni, yaşam koşulları, ebeveynlerin çocukla ilişkisi ve çocuğun üstün yararını ilgilendiren diğer hususlar önem taşıyabilir. Bu nedenle velayet davalarında iddiaların somut vakıalar ve hukuken geçerli delillerle desteklenmesi önemlidir.

Boşanmada Erkeğin Çocukla Kişisel İlişki Kurma Hakkı

Velayet kendisine verilmeyen babanın çocukla kişisel ilişki kurma hakkı bulunmaktadır.

Bu hak, boşanma sonrasında çocuğun baba ile bağının devam ettirilmesi açısından önemlidir. Mahkeme, çocuğun yaşı ve ihtiyaçlarını, eğitim düzenini ve tarafların koşullarını dikkate alarak uygun bir kişisel ilişki düzenlemesi yapabilir.

Burada kişisel ilişki hakkının yalnızca babanın talebi olarak görülmemesi gerekir. Düzenlemenin merkezinde çocuğun üstün yararı bulunur.

Boşanmada Erkeğin Aile Konutu Şerhi Koyma Hakkı

Boşanma sürecinde ortak yaşamın sürdürüldüğü konutun hukuki durumunun korunması da önemli meselelerden biridir.

Şartları oluştuğunda erkek, aile konutu niteliğindeki taşınmaz bakımından aile konutu şerhi uygulanmasını talep edebilir. Aile konutu şerhinin amacı, aile yaşamının sürdürüldüğü konut bakımından diğer eşin tek başına gerçekleştirebileceği bazı tasarrufların sınırlandırılması ve eşin konut üzerindeki hukuki korunmasının güçlendirilmesidir.

Özellikle taşınmazın yalnızca eşlerden birinin adına kayıtlı olduğu durumlarda aile konutu hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi önem taşır.

Boşanmada Ortak Ev Erkeğe Tahsis Edilebilir mi?

Boşanma sürecinde ortak konutun hangi eş tarafından kullanılacağı da mahkemenin değerlendirebileceği konular arasındadır. Dolayısıyla ortak evin mutlaka kadına bırakılacağı yönündeki yaklaşım da hukuken genel bir kural olarak kabul edilemez.

Erkeğin barınma ihtiyacı, ekonomik durumu, sağlık koşulları, başka bir konut imkânının bulunup bulunmadığı ve aile düzeninin diğer unsurları somut olay kapsamında değerlendirilebilir. Ekonomik güçlük, sağlık sorunları veya başka bir konut imkânının bulunmaması gibi durumlar ortak konutun tahsisi bakımından dikkate alınabilecek koşullar arasındadır.

Boşanmada Erkeğin Hakları Nasıl Korunur?

Boşanma davasında hakların korunması yalnızca dava dilekçesinin verilmesinden ibaret değildir. Boşanmanın ekonomik ve kişisel sonuçları dava sürecinin başından itibaren değerlendirilmelidir.

Örneğin bir erkek;

• Nafaka hakkının bulunup bulunmadığını,
• Çocuğun velayetini talep edip edemeyeceğini,
• Mal rejiminden kaynaklanan alacaklarını,
• Maddi veya manevi tazminat şartlarının oluşup oluşmadığını,
• Aile konutu bakımından hangi hukuki tedbirlerin alınabileceğini,
• Çocukla kişisel ilişki düzenlemesinin nasıl yapılacağını

ayrı ayrı değerlendirmelidir. Boşanma sürecinde usul işlemlerinin doğru yapılmasının, tarafların kusur durumlarının ortaya konulmasının ve hakların mahkeme önünde ispatlanmasının önemi büyüktür.

Avukat Gözüyle Boşanmada Erkeğin Haklarının Değerlendirilmesi

Hukuki açıdan bakıldığında boşanma davasını yalnızca “boşanıp boşanmama” meselesi olarak görmek ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Çünkü boşanma kararıyla birlikte veya boşanma davası devam ederken nafaka, velayet, kişisel ilişki, tazminat, mal rejimi ve konut kullanımı gibi birçok farklı hukuki sonuç ortaya çıkabilir.

Özellikle mal paylaşımı bakımından evlilik süresince edinilen malvarlığının tamamının baştan sona incelenmesi, kişisel malların ayrıştırılması ve varsa katkı veya katılma alacaklarının belirlenmesi gerekir. Velayet bakımından ise tarafların birbirleriyle olan uyuşmazlığından ziyade çocuğun üstün yararına odaklanılması gerekir. Aynı şekilde tazminat taleplerinde de yalnızca tarafların birbirlerini suçlaması yeterli olmayıp, kusur ve zararın hukuken ortaya konulması önem taşır.

Bu nedenle boşanma davası açılmadan veya mevcut davada yeni bir talepte bulunulmadan önce, olayın bütün sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesi hukuki açıdan önemlidir.

Boşanmada Erkeğin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Boşanmada erkek nafaka alabilir mi?
Evet. Kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde erkek yoksulluk veya tedbir nafakası talep edebilir. Velayetin babaya verilmesi durumunda ise çocuk için iştirak nafakası da gündeme gelebilir.

Boşanmada erkek tazminat alabilir mi?
Evet. Kusur, zarar ve diğer kanuni şartların oluşması hâlinde erkek maddi veya manevi tazminat talebinde bulunabilir.

Boşanmada çocuğun velayeti babaya verilir mi?
Evet. Velayet bakımından cinsiyet tek başına belirleyici değildir. Mahkeme çocuğun üstün yararını esas alarak karar verir.

Boşanmada erkek mal paylaşımı isteyebilir mi?
Evet. Geçerli mal rejimine ve malların niteliğine göre erkek de mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklarını talep edebilir.

Boşanmada erkek çocuğunu görebilir mi?
Velayet kendisine verilmemiş olan babanın, çocuğun üstün yararı doğrultusunda çocukla kişisel ilişki kurma hakkı bulunabilir.

Erkek aile konutu şerhi koydurabilir mi?
Şartları mevcutsa erkek de aile konutu bakımından hukuki koruma talep edebilir.

Sonuç: Boşanmada Erkeğin Hakları Somut Olayın Şartlarına Göre Belirlenir

Boşanmada erkeğin hakları, yalnızca nafaka veya velayet konusundan ibaret değildir. Boşanma davası sırasında erkek açısından nafaka, çocuk, velayet, kişisel ilişki, mal paylaşımı, maddi ve manevi tazminat, aile konutu ve konutun kullanımına ilişkin çok sayıda hukuki mesele ortaya çıkabilir.

Ancak bu hakların tamamı için aynı şartların geçerli olduğunu söylemek mümkün değildir. Her bir talebin kendi hukuki şartları, ispat yükü ve değerlendirme kriterleri bulunmaktadır.

Bu nedenle boşanma sürecinde erkeğin sahip olduğu hakların belirlenmesinde evlilik süresi, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, malvarlığı, çocukların durumu, boşanmaya neden olan olaylar, kusur durumu ve mevcut delillerin tamamı birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle boşanma davasının yalnızca “boşanmak” amacıyla yürütülmesi yerine, boşanmanın doğuracağı mali, ailevi ve hukuki sonuçların bir bütün olarak ele alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önemlidir.